Een notaris speelt een grote rol op belangrijke momenten in je leven. Je trouwt, koopt een huis, erft van een familielid of start een bedrijf: in al die situaties komt een notarieel ambtenaar er vroeg of laat aan te pas. Toch weten veel mensen niet precies wat zo iemand doet, wanneer je er een nodig hebt en wat het kost. Dat maakt het onderwerp soms een beetje onduidelijk, terwijl het eigenlijk heel toegankelijk is.
De rol van een notarieel ambtenaar in België
Een notaris is in België een openbaar ambtenaar. Dat betekent dat de overheid hem of haar benoemt en dat de akten die hij opstelt officiële rechtskracht hebben. Dat is anders dan bij een gewone advocaat of adviseur. De notariële akte, zoals een aankoopakte van een woning, is een officieel document dat erkend wordt door de wet. Wie een huis koopt in België, is verplicht om een beroep te doen op zo iemand. Zonder zijn handtekening en zegel is de aankoop niet geldig. Dat geeft kopers en verkopers allebei zekerheid, want alle afspraken staan zwart op wit en zijn wettelijk bindend.
Wanneer schakel je een notaris in
De meeste mensen denken pas aan een notariskantoor als ze een woning kopen of verkopen, maar er zijn veel meer situaties waarbij je zijn hulp nodig hebt. Bij een nalatenschap regelt hij de verdeling van de erfenis en zorgt hij dat alles volgens de wet verloopt. Ook als je een testament wilt opmaken, een schenking wilt doen of huwelijkse voorwaarden wilt vastleggen, ga je naar een notariskantoor. Zelfs als je een vennootschap opricht, is er in veel gevallen een officiële akte nodig. Het is dus niet alleen voor grote aankopen, maar voor allerlei juridische stappen in je privéleven en zakelijke leven.
Wat kost een bezoek aan het notariskantoor
De kosten van een notarisakte zijn in België wettelijk vastgelegd. De notaris mag dus niet zomaar zelf een prijs bepalen voor zijn ereloon bij officiële akten. Bij de aankoop van een woning hangt het bedrag af van de verkoopprijs. Naast het ereloon betaal je ook registratierechten en andere belastingen, die naar de overheid gaan. Het totale bedrag dat je bij een aankoop neertelt, is daardoor een stuk hoger dan alleen het ereloon zelf. Voor advies of minder formele zaken kan het kantoor soms een uurtarief aanrekenen. Het loont om van tevoren te vragen wat je precies kunt verwachten, zodat je niet voor verrassingen staat.
Hoe kies je het juiste notariskantoor
In België zijn er honderden notariskantoren verspreid over het land. Elk kantoor biedt dezelfde wettelijke diensten aan, maar er kunnen wel verschillen zijn in specialisatie, bereikbaarheid en de manier van werken. Sommige kantoren richten zich meer op vastgoed, andere op familiaal vermogensbeheer of erfrecht. Via de officiële website notaris.be kun je eenvoudig een kantoor zoeken in jouw buurt. Een goed voorbeeld van een kantoor met meerdere locaties is Notabelius, dat werkt vanuit Brugge en Tielt. Kijk altijd even naar de specialisaties van het kantoor en aarzel niet om een eerste gesprek aan te vragen. Dat eerste contact is vaak gratis of goedkoop, en het geeft je meteen een goed beeld van hoe het kantoor werkt.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd naar een notaris als ik een woning koop?
Ja, in België is een notariële akte verplicht bij de aankoop van een woning. Zonder die officiële akte is de overdracht van het eigendom niet geldig. De koper en de verkoper kiezen soms elk een eigen kantoor, of ze delen er één. Beide opties zijn toegestaan.
Kan ik zelf kiezen welk notariskantoor ik gebruik?
Je mag als koper of verkoper zelf een kantoor kiezen. Je bent niet verplicht om hetzelfde kantoor te gebruiken als de andere partij. In de praktijk werken veel mensen samen met één kantoor om kosten en tijd te besparen, maar dat is geen verplichting.
Is een testament opmaken bij een notaris verplicht?
Een testament opmaken bij een notaris is niet altijd verplicht. Je mag ook een eigenhandig testament schrijven, maar dat brengt meer risico’s mee. Een notarieel testament is veiliger omdat het officieel bewaard wordt en minder snel kan worden aangevochten.
Wat is het verschil tussen een compromis en een notariële akte bij een woningaankoop?
Bij een woningaankoop teken je eerst een compromis, ook wel de verkoopovereenkomst genoemd. Dat is een voorlopig contract tussen koper en verkoper. Daarna volgt de officiële notariële akte, die de eigendomsoverdracht definitief maakt. Pas na die akte ben je juridisch eigenaar van de woning.