Textiel recycling is een onderwerp dat steeds meer mensen bezighoudt, en dat is niet voor niets. Wereldwijd produceren we elk jaar meer dan 100 miljard kledingstukken. Een groot deel daarvan belandt na slechts een paar keer dragen in de vuilnisbak. Dat is zonde, want de productie van kleding vraagt enorm veel water, energie en grondstoffen. Een spijkerbroek alleen al kost tijdens de productie zo’n 7.500 liter water. Door kleding en andere stoffen een tweede leven te geven, kunnen we die verspilling flink terugdringen.
Waarom oude kleding weggooien zo schadelijk is
Elk jaar gooit de gemiddelde Nederlander ongeveer 7 kilo kleding weg. Een deel hiervan gaat naar kledingcontainers of goede doelen, maar een groot deel eindigt gewoon bij het restafval. Textiel dat verbrand of gestort wordt, stoot CO2 uit en draagt bij aan luchtvervuiling. Daar komt bij dat veel kleding tegenwoordig gemaakt is van synthetische vezels zoals polyester. Die breken in de natuur niet af. Bij het wassen komen er kleine stukjes plastic vrij, ook wel microplastics genoemd, die in het water terechtkomen en schadelijk zijn voor vissen en andere zeedieren. De mode-industrie is verantwoordelijk voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde vervuiling van schoon water. Dat zijn geen kleine getallen.
Hoe het recyclen van textiel in de praktijk werkt
Ingeleverd textiel gaat niet zomaar een nieuw jasje aan. Het proces begint met sorteren: welke kleding is nog draagbaar, en welke niet? Bruikbare kleding wordt doorverkocht via kringloopwinkels of geëxporteerd naar andere landen. Kleding die te versleten is om nog gedragen te worden, wordt verwerkt tot nieuwe grondstoffen. Dat kan op twee manieren. Bij mechanisch recyclen worden de stoffen verscheurd tot vezels, die daarna gebruikt worden als vulmateriaal voor matrassen of isolatiemateriaal. Bij chemisch recyclen worden de vezels op moleculair niveau afgebroken, zodat er schone nieuwe grondstoffen ontstaan die opnieuw gesponnen kunnen worden tot draad. Die tweede methode is technisch ingewikkelder, maar levert kwalitatief betere nieuwe stof op.
De uitdagingen bij het hergebruiken van stoffen
Ondanks alle goede bedoelingen loopt het recyclen van kleding nog tegen flinke problemen aan. Een groot struikelblok is de samenstelling van kleding. Veel kledingstukken zijn gemaakt van een mix van materialen, zoals katoen gecombineerd met elastaan. Die mengstoffen zijn lastig te scheiden en daardoor moeilijk te verwerken. Bovendien bevatten kleding en textiel vaak kleurstoffen, ritsen, knopen en andere toevoegingen die het proces bemoeilijken. Er is ook een tekort aan verwerkingscapaciteit: de technologie om textiel op grote schaal chemisch te recyclen is er al, maar wordt nog maar op kleine schaal toegepast. Europese wetgeving begint hier verandering in te brengen. Vanaf 2025 zijn EU-landen verplicht om gescheiden inzameling van textiel aan te bieden, wat de hoeveelheid goed gesorteerd materiaal voor verwerkers vergroot.
Wat jij zelf kunt doen met oude kleding
Je hoeft niet te wachten op grote beleidsveranderingen om zelf bij te dragen. Het begint al bij de keuze wat je doet met kleding die je niet meer draagt. Kleding in goede staat kun je verkopen via platforms voor tweedehands kleding, ruilen met vrienden of doneren aan een kledingbank. Gaat het echt niet meer, dan is de textielcontainer in de buurt een betere keuze dan de vuilnisbak. Veel gemeenten bieden ook speciale inzamelpunten bij supermarkten of winkels. Wie liever zelf aan de slag gaat, kan versleten kleding omvormen tot iets nieuws: een oud T-shirt wordt een poetsdoek, een versleten spijkerbroek een tas. Dat klinkt misschien klein, maar al deze keuzes bij elkaar zorgen voor minder afval en minder druk op de planeet.
Veelgestelde vragen
Kan ik alle soorten kleding inleveren bij een textielcontainer?
Bij de meeste textielcontainers kun je bijna alle soorten kleding en textiel kwijt, ook als het versleten of gescheurd is. Denk aan kleding, lakens, handdoeken en gordijnen. Zorg er wel voor dat alles droog en schoon is voordat je het inlevert. Natte of beschimmelde spullen worden afgekeurd en kunnen de rest van de lading onbruikbaar maken.
Wat gebeurt er met kleding die ik inlever bij een kringloopwinkel?
Kleding die je inlevert bij een kringloopwinkel wordt eerst beoordeeld op kwaliteit. Draagbare kleding wordt in de winkel te koop aangeboden. Stukken die niet meer gedragen kunnen worden, gaan naar een sorteerder of verwerker die het materiaal omzet in vezels of ander herbruikbaar materiaal. Er wordt dus zo weinig mogelijk weggegooid.
Is gerecycled textiel even goed als nieuw materiaal?
Mechanisch gerecycled textiel is over het algemeen van iets mindere kwaliteit dan nieuw materiaal, omdat de vezels korter worden tijdens het verwerken. Chemisch gerecycled textiel kan in kwaliteit vergelijkbaar zijn met nieuwe grondstoffen. Deze techniek is nog volop in ontwikkeling en wordt steeds beter en toegankelijker.
Hoeveel kleding wordt er in Nederland daadwerkelijk gerecycled?
In Nederland wordt jaarlijks een groot deel van het ingezamelde textiel gesorteerd en hergebruikt of verwerkt. Toch eindigt nog altijd een aanzienlijk deel van alle afgedankte kleding bij het restafval, omdat mensen het niet apart inleveren. Betere inzameling en meer bewustwording kunnen dat percentage flink verbeteren.
