Duurzame verpakking is de afgelopen jaren steeds meer in het middelpunt komen te staan. Wat vroeger normaal was, namelijk een product inwikkelen in meerdere lagen plastic, wordt nu steeds vaker vervangen door materialen die minder schade aanrichten. Dat is een goede ontwikkeling, want verpakkingen vormen wereldwijd een grote bron van afval. Alleen al in Europa wordt jaarlijks meer dan 80 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd. Het is dus logisch dat bedrijven en consumenten op zoek gaan naar betere alternatieven.
Wat milieuvriendelijke materialen anders maakt
Karton, papier, glas en bioplastic zijn de meest gebruikte grondstoffen voor milieuvriendelijke verpakkingen. Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze zijn gemaakt van hernieuwbare bronnen of kunnen makkelijk worden hergebruikt. Karton komt bijvoorbeeld grotendeels van gerecycled papier en kan zelf ook weer gerecycled worden. Bioplastic is een interessant geval: het lijkt op gewoon plastic, maar wordt gemaakt van plantaardige grondstoffen zoals maïszetmeel of suikerriet. Sommige soorten bioplastic zijn composteerbaar, wat betekent dat ze onder de juiste omstandigheden volledig afbreken. Toch is niet elk bioplastic automatisch beter voor het milieu. De manier waarop het geproduceerd en verwerkt wordt, speelt een grote rol. Dat maakt de keuze voor een verantwoord materiaal soms ingewikkelder dan het lijkt.
Regels en verplichtingen voor bedrijven
De Europese Unie heeft strenge regels opgesteld om verpakkingsafval terug te dringen. Zo geldt er in Nederland al een verbod op een groot aantal wegwerpplastic producten, zoals plastic rietjes en roerstaafjes. Vanaf 2030 moeten alle verpakkingen die op de Europese markt komen herbruikbaar of recyclebaar zijn. Voor bedrijven betekent dit dat ze hun verpakkingsbeleid serieus moeten aanpassen. Wie dat niet doet, loopt het risico op boetes en reputatieschade. Veel grote merken zijn hier al mee begonnen en kiezen steeds vaker voor verpakkingen met minder materiaal, minder gewicht en meer recyclebaar aandeel. Kleine ondernemers volgen deze trend langzaam maar zeker, mede omdat consumenten er steeds meer naar vragen.
Wat consumenten zelf kunnen doen
Niet alleen bedrijven hebben een verantwoordelijkheid. Ook als consument maak je elke dag keuzes die invloed hebben op het verpakkingsafval dat jij produceert. Zo kun je bij het boodschappen doen kiezen voor producten met zo min mogelijk verpakking, of juist voor producten in een verpakking die je kunt hergebruiken. Glazen potten zijn daar een goed voorbeeld van: na gebruik zijn ze schoon te maken en kunnen ze dienst doen als opbergpotje. Daarnaast helpt het om verpakkingen goed te scheiden voor recycling. Veel mensen weten niet dat een verpakking die niet goed gesorteerd wordt, alsnog op de verkeerde stapel belandt. Kleine gewoontes als het platdrukken van kartonnen dozen of het verwijderen van etiketten kunnen het recyclingproces een stuk soepeler maken.
Innovaties die de toekomst veranderen
Er wordt volop gewerkt aan nieuwe soorten verpakkingsmateriaal die nog minder impact hebben op de natuur. Eén van de opvallendste ontwikkelingen is verpakking gemaakt van paddenstoelen, ook wel mycelium genoemd. Dit materiaal groeit snel, is volledig biologisch afbreekbaar en kan worden gevormd in allerlei shapes. Een andere ontwikkeling is eetbare verpakking, waarbij de buitenkant van een product gemaakt is van een laagje algen of zetmeel dat je gewoon kunt eten of weggooien zonder restafval. Ook wateroplosbare folie, die wordt gebruikt voor wasmiddelcapsules, is een vorm van een verpakking die zichzelf oplost. Geen van deze innovaties is al standaard, maar ze laten zien dat de zoektocht naar betere oplossingen volop gaande is. De komende jaren zullen steeds meer van deze materialen hun weg vinden naar de schappen.
Veelgestelde vragen
Is gerecycled plastic ook een duurzame keuze?
Gerecycled plastic kan een verantwoorde optie zijn, omdat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn voor de productie. Toch heeft ook gerecycled plastic beperkingen. Na een paar recyclingrondes neemt de kwaliteit af en is het materiaal niet meer bruikbaar. Bovendien belandt niet al het ingezamelde plastic daadwerkelijk in het recyclingproces. Het is dus beter dan nieuw plastic, maar geen perfecte oplossing op zichzelf.
Hoe herken ik een verpakking die echt recyclebaar is?
Een verpakking die echt recyclebaar is, heeft meestal een symbool op de verpakking, zoals een cirkel met pijlen of een aanduiding als “recyclebaar karton”. In Nederland geeft het Milieu Centraal platform duidelijke informatie over welke symbolen wat betekenen. Let op: het recyclebaarsymbool betekent niet automatisch dat de verpakking ook daadwerkelijk ingezameld en verwerkt wordt in jouw regio.
Betalen consumenten meer voor producten in milieuvriendelijke verpakkingen?
Producten in milieuvriendelijke verpakkingen zijn soms iets duurder, omdat de grondstoffen of productieprocessen meer kosten met zich meebrengen. Het prijsverschil wordt wel steeds kleiner naarmate meer bedrijven overstappen en de productie op grotere schaal plaatsvindt. Bovendien bespaar je als consument soms op andere manieren, bijvoorbeeld als je een verpakking hergebruikt in plaats van iets nieuws te kopen.
Wat is het verschil tussen composteerbaar en biologisch afbreekbaar?
Composteerbaar en biologisch afbreekbaar lijken hetzelfde, maar dat zijn ze niet. Biologisch afbreekbaar betekent dat een materiaal op termijn afbreekt, maar dit kan tientallen jaren duren en schadelijke stoffen achterlaten. Composteerbaar wil zeggen dat het materiaal binnen een bepaalde tijd volledig afbreekt tot onschadelijke stoffen, maar dit vereist vaak specifieke omstandigheden zoals een industriële composteerinstallatie. Thuis in de groenbak werkt dat niet altijd.
