Kunststof recycling klinkt eenvoudig: gooi je plastic in de bak en het wordt opnieuw gebruikt. Maar de werkelijkheid is een stuk ingewikkelder. Niet al het plastic dat je weggooit, krijgt een tweede leven. Een deel wordt verbrand, een ander deel belandt op een stortplaats en slechts een klein gedeelte wordt echt opnieuw verwerkt tot nieuw materiaal. Dat is niet iets om moedeloos van te worden, want er wordt hard gewerkt aan betere oplossingen. Maar het helpt wel om te begrijpen hoe het precies in elkaar zit.
Hoe plastic afval wordt verwerkt
Wanneer je plastic in de juiste bak gooit, begint een lang proces. Het afval wordt opgehaald en naar een sorteerinstallatie gebracht. Daar worden verschillende soorten plastic van elkaar gescheiden, want niet elk type kunststof kan op dezelfde manier worden hergebruikt. Daarna wordt het materiaal gewassen, vermalen en gesmolten. Van die gesmolten massa worden nieuwe korrels gemaakt, die fabrikanten kunnen gebruiken om nieuwe producten te maken. Dit heet mechanische recycling en is de meest gebruikte methode. Een ander, nieuwere methode is chemische recycling, waarbij plastic wordt omgezet naar grondstoffen op moleculair niveau. Deze techniek is nog volop in ontwikkeling, maar biedt kansen voor plasticsoorten die mechanisch moeilijk te verwerken zijn.
Welk plastic kun je wel en niet recyclen
In Nederland scheiden we bijna 60 procent van ons afval. Dat is een flinke prestatie, maar het betekent niet dat al dat gescheiden plastic ook echt wordt omgezet tot nieuw materiaal. Sommige soorten zijn goed te recyclen, zoals PET, dat wordt gebruikt voor drinkflessen, en HDPE, dat je vindt in shampooflessen en melkpakken. Andere soorten zijn lastiger, zoals zwart plastic of plastic met veel kleurstof, omdat sorteerinstallaties deze niet altijd herkennen. Verpakkingen die zijn gemaakt van meerdere materialen tegelijk, zoals een zakje met een aluminiumlaag, zijn al helemaal moeilijk te verwerken. Het is dus niet zo dat alles wat je in de plastic bak gooit, automatisch opnieuw wordt gebruikt.
Wat het milieu ermee opschiet
Het recyclen van plastic bespaart grondstoffen en energie. Voor het maken van nieuw plastic uit aardolie is veel meer energie nodig dan voor het verwerken van oud plastic. Dat scheelt CO2-uitstoot en vermindert de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Tegelijk moet je de voordelen niet overdrijven: het recycleproces zelf kost ook energie en water, en bij elke recyclingronde neemt de kwaliteit van het materiaal iets af. Plastic kan niet oneindig worden hergebruikt zoals glas of aluminium. Na een paar rondes is de kwaliteit te laag voor hoogwaardige toepassingen en wordt het alsnog verbrand of gestort. Toch weegt de milieuwinst in de meeste gevallen op tegen de nadelen, zeker wanneer het alternatief is dat het materiaal meteen wordt verbrand.
Wat jij zelf kunt doen
De manier waarop jij plastic weggooit, maakt echt verschil. Zorg dat verpakkingen schoon en leeg zijn voordat je ze weggooit, want vuil plastic wordt vaker afgekeurd bij de verwerking. Gooi alleen plastic in de plasticbak waarvoor het bedoeld is: harde verpakkingen, drinkflessen en folieverpakkingen. Grote stukken plastic, speelgoed of plastic meubels horen thuis bij het grofvuil of bij een speciaal inzamelpunt. Nog beter dan recyclen is het voorkomen van plastic afval: kies bewust voor producten met minder verpakking of producten die zijn gemaakt van gerecycled materiaal. Zo draag je bij aan een kring waarbij plastic zo lang mogelijk in gebruik blijft en zo min mogelijk verloren gaat als afval.
Veelgestelde vragen
Kan al het plastic worden gerecycled?
Niet al het plastic is geschikt voor recycling. Soorten zoals PET en HDPE zijn goed te verwerken, maar zwart plastic, sterk vervuild plastic en verpakkingen van meerdere materialen zijn veel lastiger. Een deel van het plastic afval wordt uiteindelijk verbrand in plaats van opnieuw gebruikt.
Hoe vaak kan plastic worden gerecycled?
Plastic kan niet oneindig worden hergebruikt. Bij elke recyclingronde neemt de kwaliteit van het materiaal iets af. Na een paar keer verwerken is het plastic niet meer geschikt voor producten die sterke of zuivere grondstoffen vereisen. Daarna wordt het doorgaans verbrand of gebruikt als vulmiddel.
Wat is het verschil tussen mechanische en chemische recycling?
Bij mechanische recycling wordt plastic gewassen, vermalen en gesmolten tot nieuwe korrels. Dit is de meest gebruikte methode. Bij chemische recycling wordt het plastic afgebroken tot de basischemicaliën waaruit het is gemaakt. Die kunnen dan opnieuw worden gebruikt als grondstof. Chemische recycling is geschikt voor plasticsoorten die mechanisch moeilijk te verwerken zijn, maar de techniek is nog niet op grote schaal beschikbaar.
Moet plastic schoon zijn voordat ik het weggooi?
Ja, het is slim om plastic verpakkingen leeg en schoon weg te gooien. Verpakkingen met resten van voedsel of vloeistof worden bij de sorteerinstallatie vaker afgekeurd. Dit betekent dat ze niet worden gerecycled maar worden verbrand. Een snelle spoelbeurt is genoeg om de kans op goede verwerking te vergroten.
